Stereo Microfoontechniek
Miking: Stereo Technieken
Alleen als je een signaal "breed" of net zoals je het hoort op wilt nemen gebruik je een stereotechniek. Je probeert dan eigenlijk het menselijk gehoor na te doen. Dit kan op een aantal manieren waarvan er wederom geen één de beste is; het hangt van het nummer, de mix of gewoon wat je tot je beschikking hebt af wat je gebruikt.
Matched Pair
Voor stereo opnamen gebruik je bij voorkeur een matched pair. Dit is een set microfoons die precies bij elkaar passen; ze pikken de frequenties zoveel mogelijk hetzelfde op.
Mono compatibiliteit
Als je een stereo opname (of stereo track zoals een synth) mono afspeelt dan telt het linker bij het rechter kanaal op en kunnen er fase problemen ontstaan; het signaal kan veel dunner of "raar" gaan klinken. Je kunt je afvragen in hoeverre dit tegenwoordig belangrijk is: is niet alles stereo? Toch niet! Je laptop is bijvoorbeeld misschien wel stereo, maar door de kleine afstand tussen de speakers en de afstand tot jouw oren is wat je hoort bijna mono. Dit geldt ook als je naar het geluid van je stereo TV luistert: tegen de tijd dat het geluid bij de luisteraar aankomt is het linker en rechter kanaal al grotendeels bij elkaar opgeteld. Telefoontjes zijn overigens ook nog vaak mono.
Het is dus beter om je productie altijd op mono compatibiliteit te checken, zodat het gewoon overal zo optimaal mogelijk klinkt.
Rode NT5 matched pair: goede set om mee te beginnen.
Binaural Microfoons
Binaural betekent: twee oorig. Een binaural mic is een microfoon die lijkt op een hoofd met twee oren om de frequentie response van een echt hoofd zo goed mogelijk na te doen. Het bijzondere aan deze mics is dat je, vooral als je met een hoofdtelefoon terugluistert, een super realistisch 3D beeld kunt horen.
Deze techniek komt vooral met headphones tot zijn recht omdat de afstand tussen de oren dan weer klopt; speel je dit af over speakers dan kloppen de verhoudingen niet meer. Geen ramp, maar in je mil je meestal dat een stereo opname WEL altijd breed klinkt, zowel over speakers als over headphones.
Hieronder zie je hoe je gehoor bepaalt uit welke richting geluid komt.
A/B Stereo Paar
Met een A/B stereopaar maak je gebruik van het feit dat je gehoor richting ervaart aan de hand van een tijdsverschil en klein volumeverschil tussen je oren. Zie de afbeelding hierboven. Je gebruikt meestal twee cardioid mics (bij voorkeur condensator, ribbon of tube) die parallel van elkaar naar de geluidsbron toegericht staan. Je panned één mic naar links en de ander naar rechts.
Je maakt gebruik van cardioid mics om ervoor te zorgen dat geluid dat van links komt ook iets zachter door de rechter mic opgenomen wordt.
Je kunt bij deze techniek de 3:1 regel als uitgangspunt gebruiken: de afstand tussen de mics is drie keer zo groot als de afstand tussen de mics en de geluidsbron. Met deze "regel" als uitgangspunt komt het stereobeeld het beste tot zijn recht.
Deze techniek klinkt heel breed, maar is niet zo mono-compatible.
X/Y Stereo Paar
Bij het A/B stereopaar is er sprake van een faseverschil; daar is immers de techniek op gebaseerd. Dit kan zoals gezegd fase problemen opleveren als de muziek mono afgespeeld wordt.
Bij een X/Y stereopaar wordt dit probleem voorkomen: deze techniek werkt enkel met een volumeverschil tussen 2 cardiod mics die met het membraan precies boven elkaar geplaatst zijn.
Als het signaal van rechts komt pikt de linker mic het signaal wat zachter op dan de rechter mic vanwege het cardioid patroon. De luisteraar interpreteert dit alsof het geluid van rechts komt.
Een X/Y stereopaar klinkt meestal wat strakker dan de andere technieken, maar vaak ook wat minder breed. Het hangt dus van het nummer en de mix af welke techniek het beste klinkt.
NOS & ORTF
A/B maakt vooral gebruik van tijdsverschil, X/Y van volumeverschil. Deze technieken combineren de twee. Het verschil tussen NOS en ORTF zit hem in de afstand tussen de mics en de hoek waarin de mics geplaatst worden.
Deze technieken kunnen afhankelijk van de afstand en de grote van de geluidsbron zeer goede resultaten opleveren. Is de bron erg dichtbij of klein, dan zijn de resultaten soms wat minder goed omdat de mics langs de bron gericht zijn; het midden lijkt dan minder strak. Kies in zo'n geval voor een X/Y stereopaar.
Mid/Side
Met deze techniek kun je zelf bepalen hoe breed je opname klinkt omdat je de zijkanten harder en zachter kunt zetten ten opzichte van het midden. De setup is wat complexer, maar geeft wel de meeste mogelijkheden tijdens het mixen.
Mid / Side microfoon opname is nauwelijks een nieuw concept. Ook deze techniek werd bedacht door EMI-ingenieur Alan Blumlein, een vroege pionier op het gebied van stereofonisch en surroundgeluid. Blumlein patenteerde de techniek in 1933 en gebruikte het op enkele van de vroegste stereofonische opnames. De M / S-microfoonopnametechniek wordt uitgebreid bij uitzendingen gebruikt, grotendeels omdat correct opgenomen M / S-tracks altijd mono-compatibel zijn. M / S is ook een populaire techniek voor het opnemen in studio's, en dankzij het gemak en de flexibiliteit is dit soms ook een goede keuze voor liveopnames.
Waarom midden / zijkant?
De zwakte van de XY, NOS, ORTF en A/B opnametechnieken is het feit dat je vastzit aan wat je hebt opgenomen, en zijn ze niet altijd even goed compatible als ze mono orden afgespeeld.
Wat heb je nodig?
Hoewel voor de andere technieken bij voorkeur een matched pair microfoons nodig is om een consistent beeld te creëren, gebruikt M / S-opname vaak twee compleet verschillende microfoons of maakt het gebruik van vergelijkbare microfoons die op verschillende opneempatronen zijn ingesteld.
De "Mid" -microfoon staat recht tegenover het midden van de geluidsbron. Doorgaans zou deze microfoon een cardioïde of hypercardioïde patroon zijn (hoewel sommige variaties van de techniek een omni- of figuur-8-patroon gebruiken). De "zij" -microfoon moet een figuur 8-patroon zijn. Deze microfoon is 90 graden uit de as van de geluidsbron gericht. Beide mic-capsules moeten zo dicht mogelijk bij elkaar worden geplaatst, meestal boven elkaar.
Hoe werkt het?
In de basis is de M / S-opnametechniek eigenlijk niet zo ingewikkeld. Het concept is dat de Mid-microfoon fungeert als een middenkanaal, terwijl het kanaal van de zijmicrofoon sfeer en richting creëert door informatie van beide kanten toe te voegen of af te trekken.
Het figuur 8-patroon van de zijkant microfoon, gericht op 90 graden van de bron, neemt omringend en weergalmend geluid op dat van de zijkanten komt. Omdat het een figuur-8 patroon is, zijn de twee kanten 180 graden uit fase. Met andere woorden, een positieve lading aan de ene kant van het diafragma van de microfoon creëert een gelijke negatieve lading naar de andere kant. De voorkant van de microfoon, die de plus (+) kant vertegenwoordigt, wordt meestal naar links van de geluidsfase gericht, terwijl de achterkant of min (-) zijde naar rechts is gericht.
M/S decoderen
Het signaal van elke microfoon wordt vervolgens opgenomen op zijn eigen spoor. Om een goed stereobeeld te horen tijdens het luisteren naar de opname, moeten de sporen echter worden gemixt en gedecodeerd.
Hoewel je slechts twee audiokanalen hebt opgenomen (Mid en Side), is de volgende stap om het zijdesignaal op te splitsen in twee afzonderlijke kanalen. Dit kan worden gedaan in je DAW-software of hardwaremixer door het zij-signaal op twee sporen te zetten i.p.v. één en vervolgens de fase van het ene kanaal om te draaien op twee kanalen en de fase van één van beide om te keren. Pan de ene kant hard links, de andere hard rechts. De twee kanalen die hieruit voortkomen, geven beide zijden weer van wat uw zij-microfoon met figuur 8 hoort.
Je hebt nu drie kanalen met opgenomen audio - het middelste middenkanaal en twee zijkanalen - die moeten worden gebalanceerd om een stereobeeld opnieuw te creëren.
Als je nu alleen naar het middenkanaal luistert, krijg je een monosignaal. Breng de twee zijkanalen omhoog en je hoort een stereospreiding. Hier is het echt coole deel - de breedte van het stereoveld kan worden gevarieerd door de hoeveelheid zijkanaal in de mix!
Blumlein
Blumlein-paar is de naam voor een stereo-opnametechniek die is bedacht door Alan Blumlein voor het maken van opnames die bij het afspelen via hoofdtelefoons of luidsprekers de ruimtelijke kenmerken van het opgenomen signaal recreëren.
Het paar bestaat uit een reeks van twee gekoppelde microfoons die een bidirectioneel (figure of eight) opnamepatroon hebben. Ze zijn 90 ° ten opzichte van elkaar geplaatst. Idealiter zouden de mics dezelfde fysieke ruimte moeten innemen; omdat dit niet kan, worden de microfooncapsules zo dicht bij elkaar geplaatst als fysiek mogelijk is, meestal met de ene direct gecentreerd boven de andere. De mics zijn zodanig georiënteerd dat de lijn die de hoek tussen de twee microfoons doorsnijdt wijst naar de geluidsbron die moet worden opgenomen. De opneempatronen van het paar, gecombineerd met hun positionering, levert een hoge mate van stereoscheiding in het bronsignaal evenals in de ambiance van de ruimte.
Het Blumlein-paar produceert een uitzonderlijk realistisch stereobeeld, maar de kwaliteit van de opnamen is in hoge mate afhankelijk van de akoestiek van de ruimte en de grootte van de geluidsbron.
Zowel ribbon - als condensatormicrofoons kunnen worden gebruikt voor Blumlein-paaropname. Er bestaan ook speciale Blumlein microfoons (B & O, Royer, AEA, Neumann, AKG, Schoeps).