Hoe schrijf je een goede harmonie?

Wat is harmonie?

Harmonie betekent het tegelijkertijd spelen van twee of meer noten. Meestal zie je dit in een akkoord, maar ook als er twee melodieën tegelijk spelen, spreek je van harmonie. Je noemt dit ook wel eens polyfoon: meerdere noten tegelijk. Dit woord zie je vaak terug bij synthesizers, waarbij een polyfone synthesizer meerdere tonen kan spelen. Leadsynths zijn daarentegen vaak monofoon; ze spelen dan maar één noot tegelijk.

We gaan kijken naar het maken van akkoorden, en hoe je deze kunt omvormen om ze beter te laten passen.

Wat is een akkoord?

Een akkoord is een harmonie van 3 of meer noten. Bij het samenstellen van akkoorden gebruik je als basis de tonen uit de toonladder (scale) waarin je speelt.

Net als bij toonladders zijn er ook majeur akkoorden en mineur akkoorden, en net als bij toonladders hebben deze twee een eigen afstand. Er is ook een verminderd akkoord; deze vind je in iedere toonladder één keer terug. 

Een majeur akkoord is - 4 + 3

Een mineur akkoord is - 3 + 4

Een verminderd akkoord is - 3 + 3

Omdat we altijd in een toonladder zitten, zijn we gebonden door deze tonen. Een akkoord kun je dus op een gemakkelijke manier maken. Hoe doe je dit?

Je kiest een grondtoon. Dit zie je als je 1e toon. Vanaf daar kies je de 3e toon en de 5e toon, en voilà, je hebt een akkoord! Laten we dit eens in C majeur doen. Op het voorbeeld kun je meekijken en meetellen.

De tonen van C majeur zijn:

C-D-E-F-G-A-B-C

Dit zijn de witte toetsen van de piano. Om hier de basis akkoorden uit te halen spelen we telkens de 1e, 3e en 5e toon uit de toonladder.

Start je vanaf de C, dan krijg je C-E-G; de afstanden tussen deze tonen zijn 4 stapjes tussen C en E, en 3 stapjes tussen E en G. Dus het is een majeur akkoord.

Start je vanaf de D, dan krijg je D-F-A; de afstanden tussen deze tonen zijn 3 & 4, en dus is het een mineur akkoord.

Dit kun je verder doen voor alle tonen van de toonladder, en ook hier geldt dat het voor iedere toonladder hetzelfde werkt. Het enige akkoord dat er nu anders uitziet is het B akkoord. Deze herken je misschien al; dit is het verminderd akkoord. Het klinkt niet slecht, maar wel een beetje gespannen. Afhankelijk van je genre gebruik je deze amper, maar het is goed om te weten dat hij bestaat, zodat je weet waar je naar zoekt wanneer je akkoorden niet klinken zoals je wilt.

Hieronder vind je een overzicht van alle majeur en mineur akkoorden. Je hoeft deze akkoorden niet allemaal uit je hoofd te leren als je niet per sé piano wilt leren spelen. Als je alleen wilt kunnen produceren dan volstaat het om de akkoorden uit de toonladder van C majeur (de witte toetsen) te leren. Op de meeste keyboards en in alle DAWs zit een transpose functie waarmee je makkelijk van toonsoort kunt wisselen zonder iets anders te spelen.

Alle akkoorden van de toonladder C majeur. Je schrijft het ook wel:

I - ii - iii - IV - V - vi - VII

Hieronder alle majeur en mineur basis akkoorden:

Alle majeur akkoorden.

Alle mineur akkoorden.

Wat zijn Omkeringen en Inversions?

C majeur is C majeur omdat de tonen 'C-E-G' erin zitten. Maar maakt het uit of de C een octaaf hoger of lager ligt? Nee, zeker niet! Doen we C een octaaf hoger, dan wordt het E-G-C. Nog steeds C majeur, maar gewoon iets hoger. Natuurlijk kun je een akkoord ook naar beneden omkeren om het iets lager te maken. Dit proces noem je een omkering.

Waarom doe je dit? Om een paar redenen. De eerste reden is omdat het soms mooier of makkelijker klinkt. Soms klinken je keys bv te modderig, dan kan je de onderste noten omkeren zodat je akkoorden iets helderder klinken. Of soms verspringen je akkoorden heel erg waardoor je track onrustig wordt.

De tweede reden is ruimte. Stel, je hebt hele mooie hoge synth-akkoorden, maar je zangeres zingt op dezelfde hoogte. Dan zitten ze elkaar in de weg. Als je dan je synth-akkoorden naar beneden omkeert, is er meer ruimte voor de zangeres en klinken ze beter samen.

De normale ligging, de eerste omkering, en de tweede omkering van C majeur.

Hoe kun je akkoorden variatie geven?

Als je de basis eenmaal kent dan kun je allerlei variaties gaan maken op de basis akkoorden; je hoeft natuurlijk niet altijd alleen maar de 1e, 3e en 5e noot of een omkering daarvan te gebruiken. Misschien klinkt het wel mooi om ook de 7e of 9e noot erbij te pakken, of de 5e te vervangen door de 4e enzovoort. Zolang je in de toonladder blijft zit je snor, dus experimenteer er op los.

LET OP: Teveel extra noten maakt je track snel onrustig, dus zie het als zout en peper: Daar eet je ook geen volledig bord van.

Hieronder vind je nog een overzicht van de 7th akkoorden. Het zijn normale akkoorden, waarbij je dan simpelweg de 7e noot uit de ladder erbij doet.

Alle majeur septiem akkoorden.

Alle mineur septiem akkoorden.