Wat zijn de stappen van mixen?

Stap 1 : Hoe maak je Groepen maken 

Voordat we kunnen beginnen met mixen is overzicht heel erg belangrijk. We willen namelijk van groot naar klein mixen. Wat wordt daar nou mee bedoelt? Door het maken van groepen van elementen die eigenschappen delen, kunnen we bewerkingen doen op de gehele groep → groot. Mocht er in die groep dan een probleem zijn met een specifiek element, gaan we dat oplossen op het kanaal van het element → Klein. (Check: Voorbeeld - van groot naar klein mixen)

De groepen worden als volgt gemaakt:

Drums- Kick - Snare/ Clap- Overige percussie

Bass- Bass- (Sub bass)

Vocals- Lead vocal- Background vocal- Adlips

Instruments/Synths- Gitaar - Piano- Synths

FX - Sound effects, ear candy, ambience, atmos.

Stap 2 - Gain Staging

Na het maken van groepen is het belangrijk om de elementen in de groepen in balans te krijgen. Dit doen we door de gain van de verschillende elementen/channels te veranderen. Het veranderen van volume lijkt natuurlijk simpel, maar is een van de belangrijkste mix-technieken.

Headroom:Wanneer we beginnen met het vinden van de balans is het belangrijk om ervoor te zorgen dat ons "Master- kanaal" niet clipt. Om dit te voorkomen is onze eerste stap altijd het maken van headroom ofwel hoofdruimte voor onze mix.

Daarom beginnen we met ALLE channels op -5 db en onze hoofdgroepen ook op -5db. (Let erop dat dit optelt, een element dat op -5db staat, in een groep die op -5db staat, heeft eigenlijk een db waarde van -10db)

Mocht je tijdens het process clippen op de master, zorg ervoor dat je ALLE kanalen tegelijk zachter zet zodat de balans niet verloren gaat. 

Volumebalans:

1. Start met kick en bass, deze zorgen voor de fundatie van de balans. - Zorg ervoor dat de kick op -5db uitslaat op zijn channel. (dit wordt ook wel peak volume/ dbfs genoemd.)- Hier voeg je de bass bij. Welke van de twee is harder? —> De andere gaat omlaag. - Wanneer je de balans tussen kick en bass hebt staan, verandert deze niet meer, hierop ga je bouwen. 

2. Nu voeg je de rest van de drums toe aan deze basisbalans. - Bepaal welke elementen uit deze groep het belangrijkst zijn. —> Voeg ze aan de hand daarvan toe aan de mix.- Bass en Kick zijn natuurlijk mono, bij de drums kunnen we ook na gaan denken over panning, luister hiervoor goed naar jouw referentie track. (Wil je meer weten over panning? Check de video onderaan de pagina)

3. Vocals- De Lead vocal is vaak erg belangrijk in de mix, balanceer deze dus goed en let erop dat andere elementen de vocal moeten ondersteunen en niet overstemmen. - Heb je background vocals? Dan gebruik je deze om de leadvocal te versterken, houd dit dus goed in je hoofd wanneer je gainstaging en panning toepast. 

4. Instrumenten/ Synths - Bepaal of ze een ondersteunend of hoofdelement zijn. (Bijvoorbeeld: Wanneer vocal belangrijker is, gaan synths vaak niet harder dan de vocal.)- Denk na over de panning van de andere elementen, in dit deel van het frequentiespectrum, en creëer op basis daarvan een logisch stereobeeld. (gebruik hiervoor jouw referentietrack!)

5. FX- Voeg de effecten en ear-candy als laatste toe, deze zijn voornamelijk de kers op de taart.

Stap 3 - Opruimen

Wanneer de balans van de mix staat kunnen we gaan schoonmaken. Dit doen we voornamelijk met (subtractieve) equalizers of filters, zoals bij voorbeeld een PRO Q4 of de stock EQ uit jouw DAW.

EQ (substractief)

De belangrijkste stappen bij het schoonmaken van onze mix is het weghalen van onnodige subfrequenties op de groepen die deze frequenties niet nodig hebben, dit zijn vaak de groepen waar kick en bass niet in zitten. (Let erop dat je niet een te agressieve low cut toepast, dit haalt heel veel kracht uit de mix.)

Daarnaast kun je alvast problemen op losse elementen oplossen mochten deze er zijn, zoals: een schelle piano, of een muddy bass. Je wilt in dit onderdeel van het process dus vooral ongewenst materiaal dippen of cutten.

Stap 4 -Dynamiek

We hebben een balans gecreëerd en onze elementen zijn schoongemaakt, het is tijd om te kijken naar een geheel andere dimensie van muziek: dynamiek.

De waarden, waar wij op gaan letten tijdens het mixen, hebben te maken met het verschil tussen het hardste stuk uit een geluid, of element en het zachtste stuk, het verschil hiertussen noemen we de dynamiek. In sommige elementen zit veel dynamiek en is dit ook erg belangrijk, in andere elementen willen we de dynamiek juist bewerken om het zo beter tot zijn recht te laten komen in de mix. (check het voorbeeld: Dynamiek bewerken)

(Let erop dat je niet de dynamiek van elk geluid gaat bewerken, vaak hebben elementen bewerkingen zoals compressie helemaal niet nodig.)

Voorbeeld: Dynamiek bewerken

Wanneer moet je de dynamiek in je track bewerken? Hierbij een voorbeeld:

De mix heeft een goede volume balans, sidechaining is gedaan en je hebt de elementen schoongemaakt met een EQ. Toch merk je dat niet alle noten van de bassline die je hebt opgenomen even hard binnenkomen. 

In dit geval zouden we met compressie (een techniek waarmee we de dynamiek verkleinen), het verschil in volume tussen de harde en zachtere delen van de bassline gelijk kunnen trekken. Dit doen we door de harde delen van het geluid te "compressen", als gevolg hiervan worden deze zachter. Daarna brengen we met de "make-up gain" het element weer op volume. Dit volume moet gelijk zijn aan het volume voordat we compressie hebben toegepast. (zo hoor goed wat de compressie doet en niet gewoon het geluid harder worden.)

De dynamiek van de bassline is nu aangepast en het verschil tussen de zachte en harde delen is kleiner gemaakt door middel van compressie, de bassline zal hierdoor consistenter klinken.

Stap 5 - Kleuren 

Na het toepassen van de voorgaande technieken wordt het tijd om de mix echt karakter te geven ofwel kleuren, dit doen we door middel van verschillende technieken.

EQ (Additieve/ colour)

In plaats van het schoonmaken met een EQ gaan we nu juist boosten/kleuren, dit kun je doen met een PRO Q4, maar wil je echt karakter meegeven aan de mix, dan doen we dit met een kleur EQ.

Vaak zijn dit digitale emulaties van analoge EQ's, zoals deze "Pultec EQP-1A". Deze EQ geeft naast zijn eigen curve ook nog extra saturation mee wanneer je hem gebruikt, daar komt de extra kleur vandaan.

Bij het kleuren van elementen met een EQ kijken we dus wat een element nog nodig heeft, zoals: mooi high- end in de drums of warmte in de lead vocal, dit hangt natuurlijk volledig af van de elementen in je mix.

Saturation

In de bovenstaande kopjes over "kleuren" wordt de term saturation genoemd. Saturation is het gecontroleerd toevoegen van harmonische vervorming aan een audiosignaal, waardoor het warmer, voller en subjectief luider klinkt zonder dat je gaat clippen. Het voegt dus extra harmonische informatie (boventonen) toe aan het geluid. De bekendste vorm van saturation is distortion, die we vaak terughoren op gitaren in rock muziek en de kicks in hardstyle. 

Saturation gebruiken we dus om elementen meer karakter te geven. (let erop dat saturation de mix kan verpesten wanneer het te heftig wordt toegepast.)

Stap 6 - Modulation

Het kan erg goed van pas komen om op dit punt in de mix regelmatig bepaalde parameters te laten variëren, het grootste voorbeeld hiervan is sidechaining. Dit wordt ook wel een modulation effect genoemd, de sidechain die wij op kick and bass toepassen is namelijk: 'het regelmatig variëren van volume: Volume shaping'. Hoe we dit toepassen wordt hieronder vermeld. 

Modulation

Modulation betekent dat er een parameter (knop/functie) automatisch gevarieerd wordt. Iets beweegt bijvoorbeeld van links naar rechts (autopanner) of de toonhoogte van een delay verandert (modulatie delay). 

Bekende soorten modulation zijn: chorus, flanger, phaser, mod delay, auto panner. Ook bij synths gebruik je veel modulation om je geluiden interessanter te maken. Die laten knoppen/parameters variëren door er een LFO of Envelope aan te koppelen.

Sidechaining (Volume shaping)

Met sidechaining ruimen we de relatie tussen kick en bass op. Deze zijn beide belangrijk in de subfrequenties, die niet door elkaar afgespeeld mogen worden. Dit veroorzaakt namelijk fase problemen.

Let op: Sidechaining van kick en bas pas je vaak al vroeg in de productie toe. Dat we het hier beschrijven betekent enkel dat je de sidechain op ‘stap’ 6 of ‘plek’ 6 van je chain zet, dus na alle plugins van stappen 1 t/m 5.

Stap 7 - Ruimtelijkheid

Wanneer onze mix zijn karakter heeft gekregen kan het zijn dat hij nog wat vlak klinkt. Diepte voegen we toe door middel van principes die we elke dag tegenkomen in de echte wereld, namelijk galm en echo. Deze beïnvloeden namelijk hoe wij de afstand van een geluid en de grote van de ruimte waarin dat geluid wordt afgespeeld waarnemen. 

Deze technieken zorgen er dus voor dat we de ruimtelijkheid van bepaalde elementen in de mix kunnen beïnvloeden, we kunnen bijvoorbeeld een piano verder naar achteren laten klinken, terwijl de lead vocal enorm 'in you face' blijft. Hierdoor creëer je een gevoel van diepte in de mix. 

Echo wordt ook wel "Delay" genoemd en Galm: "Reverb".