Hoe los ik mijn akoestische problemen op?

Heb jij akoestische problemen?

Er zijn een paar simpele manieren om erachter te komen of jij akoestische problemen hebt. (maar ook al hoor je het nu niet gelijk, ga er maar vanuit dat je ze hebt!)

1. Speel bijvoorbeeld DEZEsine sweep af. Deze sweep zou in volume constant moeten blijven. Hoor je toch volumeverschillen dan is er iets mis. Je zou de sweep ook strak in het midden van je speakers moeten blijven horen.

2. Speel DEZE roze ruis af en beweeg je hoofd naar voren en achteren. Zonder akoestische problemen zou je hetzelfde moeten blijven horen. Hoor je echter een soort swoosh effect dan heb je last van kamfiltering.

3. Iets specifieker en het meest duidelijk: de meeste problemen ontstaan in het laag. Speel 1 voor 1 lage frequenties af en luister hoeveel ze in volume verschillen.

4. Klap in je handen: hoor je galm of zelf een echo? Het kan ook zijn dat je flutter echo hoort; een soort hoog getwieter.

Probleem 1: Galm & Kam Filters

Hoe "Live" een ruimte klinkt wordt grotendeels bepaald door hoeveel galm je hoort. Zoals je ook op je reverb plugins zult zien bestaan galm uit twee delen: de early reflections en de reverb. De reflecties die snel op het directe geluid volgen heten de early reflection. Dit zijn de reflecties via één of misschien twee muren, je bureau, de vloer en het plafond. Hoe later en zachter deze early reflections te horen zijn hoe groter de ruimte blijkbaar is.

Op deze afbeelding zie je het directe geluid van de meneer met de telefoon direct op het hoofd van de andere meneer. De andere reflecties zijn de early reflections.

Deze eerste reflecties hebben een grote invloed op het directe geluid. Door het samenvallen van het directe geluid en de early reflections ontstaan snel fase problemen; bepaalde frequenties worden versterkt en anderen worden verzwakt. Dit heet het kam-filter effect.

Probleem 2: Staande Golven

Staande golven of ook wel "Room Modes" ontstaan doordat bepaalde frequenties "in zichzelf weerkaatsen. Ze zijn dan in of juist uit fase met zichzelf. Hierdoor bouwt de druk/het volume van die frequentie op, of hij cancelled zichzelf juist.

Je ziet hier hoe een golf die tussen twee muren weerkaatst zichzelf versterkt en verzwakt. In het echt gaat zo'n golf wel 50 keer (afhankelijk van de frequentie en grote/vorm van de kamer) per seconde heen en weer.

Soorten room modes

Er zijn drie soorten room modes, en daardoor ook drie plekken waar deze het meeste voorkomen in je studio/kamer.

Vergelijk deze afbeeldingen met de "room-3d" afbeelding in de room mode calculator en je zult begrijpen waarom de room modes zich vooral op die plekken bevinden.

Room mode calculator

Via DEZE link kom je bij room mode calculator. Vul links boven de afmetingen van je kamer in. Op de piano toetsen zie je dan de frequenties waar je last zult hebben van room modes.

In het plaatje "room 3D" zie je waar deze staande golven zullen zitten.

In het plaatje "bolt-area" kun je zien of jouw afmetingen binnen het akoestisch optimale gebied vallen; de "bold-area".

Probleem 3: Te dood? gebruik Diffusion

Heb je probleem 1 en 2 opgelost dan heb je dus geen galm meer in je kamer en de bass klinkt op de luisterpositie strak (je krijgt hem nooit echt overal goed). Sommige mensen vinden dat helemaal prima; je hoort dan exact wat er uit de speakers komt wat het mixen en masteren veel makkelijker maakt.

Voor sommige mensen is de ruimte dan echter te dood; er zit geen leven meer in. Om in zo'n ruimte bijvoorbeeld muziek te maken kan best vervelend zijn. Maar ook om te mixen en masteren heeft het nadelen; hoe vertaalt het naar andermans woonkamer? Die is immers ook niet helemaal dood.

Welke oplossingen zijn er voor mijn akoestiek?

Oplossing 1: Absorptie tegen Early Reflections

Early reflections en reverb kunnen redelijk makkelijk worden voorkomen door op de juiste manier te absorberen.

Je wilt dus in de eerste plaats zo min mogelijk early reflections horen. Om dit voor elkaar te krijgen moet je de volgende dingen doen:

• Hang absorptie op op de plekken waar de eerste reflecties vandaan komen. Het is hierbij van belang dat je niet te dunne absorptie gebruikt. Je wilt immers wel zo veel mogelijk frequenties absorberen; niet alleen de hoogste. Later meer over welke panelen je het beste kunt gebruiken.

• Zoals je ook op de afbeelding kunt zien is het grootste probleem misschien wel het bureau. Zet je speakers daarom niet op je bureau maar erachter en zet je bureaublad enigszins schuin zodat de eerste reflecties niet op je hoofd belanden maar lager.

• Vergeet ook het plafond niet!

• Hang de panelen een beetje van de muur. Is de afstand tussen het paneel en de muur net zo groot als de dikte van het paneel; dan werkt het paneel ongeveer 2x zo goed.

• Maak je het paneel dik genoeg (vanaf zo'n 12 cm) EN hang je hem een stukje van de muur of plaats je hem in de hoek, dan werkt het paneel tevens als basstrap!

Met absorptie haal je het probleem van galm redelijk makkelijk weg. Let op dat je de ruimte niet te dood maakt; dat kan onplezierig werken zijn.

Hoe bouw je een akoestisch paneel?

Hieronder zie je hoe je makkelijk en snel goede panelen maakt. Deze panelen zijn goed om de eerste reflecties tegen te gaan; niet zozeer om de bass onder controle te krijgen.

Je hebt nodig:

• Boortje

• Electrische schroevendraaier en 8 schroeven per paneel

• Electrische nietmachine & nietjes - leuk stofje (brandvertragend als het in een commerciële studio komt te hangen)

• Rockwool of minerale wol (stoft veel minder)

• Hout: 4 planken van 8 tot 15 cm diep. Ik gebruik hier: 2 x 10 x 60 2x 10 x 120

Oplossing 2: Bass Traps Tegen Staande Golven

Om lage frequenties met absorberend materiaal te absorberen heb je tenminste een dikte van een KWART GOLFLENGTE nodig om dit voor elkaar te krijgen. Dit is een klein beetje afhankelijk van het materiaal, maar veel verschil maakt dit niet.

DUS: Om 100Hz te absorberen heb je 340(snelheid)/100(frequentie) = 85 cm dik absorptie nodig.
Dit soort pakketten zijn daar dus helemaal niet goed voor, ook al wordt dit soort materiaal vaak als broadband absorption of basstrap verkocht!

Bovendien wordt hetzelfde spul voor een fractie van de prijs ook gewoon HIER verkocht!

Hier zie je hoe weinig een absorptiepaneel van 10 cm dikte doet in het laag (een coëfficiënt van 1 betekent 100% absorptie). De calculator vind je HIER.

Passieve Bass Traps

Als je de ruimte hebt is een valse muur met stof ervoor met 1,5 meter absorptie (steenwol en/of foam) dus te gek als bass trap. Je zou ook in laagjes kunnen werken zoals in de dode ruimte bij Sound Vision: 16 cm absorptie, lucht ertussen, weer 16 cm, lucht ertussen, weer 16 cm.

Zo'n passieve bass trap absorbeert het hele frequentiespectrum tot een bepaald lage frequentie; daaronder doen ze bijna niets.

Actieve Bass Traps

Dit zijn bass traps die zelf op de één of andere manier met bepaalde frequenties mee-resoneren en op die manier de energie absorberen of cancellen.

De simpelste actieve bass trap is waarschijnlijk de A10 bass trap, ontwikkeld door de BBC. Je kunt het document daarover HIER downloaden. Het lijkt misschien erg ingewikkeld, maar als je je er even in verdiept dan zie je dat het gewoon een doos van 18,5 cm diep is (60cmx60cm) van 9mm multiplex, vol met rockwool met een hardboard voorkant van 3 mm.

Een eenvoudige, maar redelijk prijzige oplossing is om het sub laag met subwoofers af te spelen, maar dan uit fase...Het laag wordt dan gecancelled. Je wilt dit natuurlijk niet op je luisterpositie doen, maar op de probleem-plekken in je kamer.

Andere opties zijn:

• Helmholz resonators

• Limp-Mass Bass Traps

• Panel resonators

Bij alle opties is het zeer belangrijk dat je het juiste materiaal en de juiste maten gebruikt. Hier is een leuke link voor als je technisch genoeg bent en er echt alles over wilt weten.

Oplossing 3: Breng Leven In Je Ruimte

Wanneer je ruimte te 'dood' klinkt zou je er voor kunnen kiezen om minder absorptie toe te passen; dus oppervlaktes leeg laten. Platte oppervlaktes veroorzaken echter weer staande golven en harde reflecties. Om dat te voorkomen kan je diffusers plaatsen. Een diffusor zorgt ervoor dat het geluid meer verspreid wordt waarbij de hoek van de weerkaatsing gebroken wordt:

Hierboven zie je een Skyline diffuser; deze bestaat uit een wiskundig vastgesteld blokpatroon waardoor het geluid optimaal verspreid wordt. Je kan deze kopen en zelf maken. Je moet dan wel de juiste maten aanhouden. Deze vind je HIER. Vul bijvoorbeeld 800 tot 6000 in. Iedere diffusor heeft een bepaald gebied waar deze z'n werk doet.

Een tweede optie is een QRD diffusor:

Oplossing 4: Room Correction Software

Er zijn een paar apps op de markt die je kan gebruiken om je ruimte vanuit je DAW te corrigeren. Je kan dan meten wat de afwijkingen in je ruimte zijn. Deze afwijkingen worden dan met een EQ op je master gecorrigeerd. Een goed voorbeeld is Sonarworks, en een gratis versie hiervan is Room EQ Wizard.

Het lost natuurlijk niet al je problemen op. Je moet als basis sowieso een redelijk strak klinkende kamer hebben; je kan immers galm niet met een EQ verwijderen. Ook klinkt deze software soms "raar". Je krijgt toch afwijkingen in de fase en je merkt al snel dat er is gerommeld met het signaal. Toch is het een goedkoop alternatief voor snel een grof resultaat!

Room Acoustics Visualizer

Gik Acoustics verkoopt erg goede akoestische oplossingen. Je kan nu ook door hun laten berekenen wat jij nodig hebt (dat is dan natuurlijk wel hun commerciele "mening"). Maar je hebt dan een goede indicatie. Je vindt deze bijvoorbeeld via DEZE link.