Hoe gebruik je een compressor? Kies eerst het juiste type!

Je kunt een compressor gebruiken om:

  • de macro -of micro dynamiek van een geluid of track te controleren

  • de sound van een geluid of track te veranderen

  • karakter te geven aan een geluid of track

De knoppen op een compressor zijn allemaal niet zo moeilijk en op de meeste compressors min of meer hetzelfde. Heel theoretisch zou het dan misschien niet uitmaken welke compressor je gebruikt; de functie is immers hetzelfde.

Toch is het heel belangrijk voor je sound dat je het juiste type compressor kiest; sommige hebben een bepaald karakter door de componenten die gebruikt zijn (en die nagemaakt zijn als plugin), sommigen hebben een speciale "compressie curve” waardoor ze “muzikaler” klinken en weer anderen werken gewoon super nauwkeurig.

Hieronder vind je vier veel voorkomende soorten compressors. Gebruik je alleen software kijk dan eens goed naar de knoppen; je kunt ongetwijfeld ook uit onderstaande soorten/karakters kiezen.

Logic-Pro-Platinum-Digital.png



Tube (buizen) compressie

Dit is waarschijnlijk de oudste vorm van compressie. Buizen compressoren hebben vaak een wat meer "vintage"of "warm" karakter en een langere response tijd; de attack en release zijn langzamer. Je wilt deze dus niet gebruiken als je korte pieken te controleren en dynamische problemen op te lossen; daarvoor zijn ze niet snel genoeg. Je kunt ze wel uitstekend gebruiken op macro-dynamisch gebied om je mix net even wat meer aan elkaar te lijmen en wat meer "glans" te geven.

Fairchild.jpg

De Fairchild is één van de bekendste (en duurste) compressors. De hardware versie is maar liefst 30 kilo zwaar, wat hem ook de zwaarste compressor maakt.

Het is een Vari-Mu compressor: dit betekent dat de ratio (mate van verzwakking) dynamisch reageert op het binnenkomende signaal. Een vari-mu compressor reageert dus op ieder signaal weer anders.

Hij wordt het meest gebruikt bij mastering om een heel klein beetje te compressen maar vooral om een "warm laagje" toe te voegen.

Nu kost deze zo'n 30.000 dollar. Gelukkig wordt hij door allerlei fabrikanten als plugin nagemaakt; klinkt niet hetzelfde naturlijk, maar kan ook goed werken.

Ook de Manley Vari-Mu verdient een ere-plek. Deze unit is niet weg te denken uit professionele mastering studio's.

Optical (optische) compressor

Als je geen techneut bent dan is dit allemaal lastig voor te stellen: deze compressor werkt met een lampje dat harder gaat branden als het signaal harder binnenkomt. Een optische cel vangt dit licht op en zorgt er vervolgens voor dat het signaal verzwakt wordt.

De respons tijd van een dergelijke compressor is niet heel snel maar het klinkt vaak wel vrij natuurlijk/smooth; zeker op vocals, akoestische instrumenten, group tracks en de master kan dit goed werken.

Je kunt het gedrag van een dergelijke compressor softwarematig namaken door de compressor niet op pieken te laten reageren, maar op de RMS (gemiddelde) waarde.

Je gebruikt dit type voor het aanpakken van macro dynamiek, niet als je snelle pieken wilt controleren. Een probleem dat deze compressors kunnen hebben is wat men "pompen" of "pumping" noemt; als er veel laag in de track zit dan reageert deze daar te heftig op waardoor de track lijkt te gaan bewegen of "pompen". Dit kan tot op zekere hoogte ook leuk zijn, maar meestal niet. De oplossing is dan een side-chain filter zodat de compressor niet of ten minste minder op het laag reageert.

CL1B-large.jpg

De Tube-Tech CL1B is een bekend voorbeeld van een optische versterker.

Ook de eenvoudig uitziende LA-2A is een zeer optische compressor. De LA-2A heeft ook buizen maar alleen in het versterkerdeel. Bij de tube compressor worden de buizen gebruikt voor de verzwakking.

De LA-2A is waarschijnlijk de meest gebruikte hardware compressor ooit, vanwege zijn mooie warme klank en het vermogen om iets dat al mooi klinkt nog mooier te maken.

Stuur je het signaal er echter lekker hard in dan kan hij ook een mooi randje aan je signaal geven,

3. FET compressor

De Field Effect Transistor compressor doet de sound van buizen na met een transistor.

urei-1176-blue-stripe-rev-b-front.jpg

Een FET compressor is vooral erg veelzijdig; je vindt er dan ook altijd wel een paar in goede studio's en je zou ook echt een goede plugin variant moeten zien te vinden. De 1176 is het bekendste voorbeeld; deze kan op elke track wel goed klinken. De FET is niet zo transparant als de VCA maar dat geeft niet, je wilt deze compressor juist graag horen werken. Hij wordt vooral ingezet om tracks vet en punchy of “emotioneler” te laten klinken.

Je kunt deze compressor ook goed op een bus of master gebruiken, maar gebruik dan wel een side-chain filter om te vermijden dat hij teveel op het laag reageert.

Geen threshold?

Misschien verbaast het je dat deze compressors niet altijd een threshold hebben? In plaats daarvan zie je een input (gain) knop. Hoe harder je het signaal naar binnen stuurt, hoe meer compressie er toegepast wordt. Je kan het dus voor je zien alsof de threshold op een vast punt staat waar jij het signaal overheen duwt met de input gain.

VCA - Voltage controlled amplifier

Veel compressor plugins zijn op de eigenschappen van deze compressor gebaseerd.

Ook deze compressor gebruikt transistors in zijn systeem en heeft hierdoor min of meer dezelfde eigenschappen als een FET compressor, alleen is een VCA meestal veel "netter"/"saaier": ze hebben minder karakter en zijn echt meer bedoeld om problemen op te lossen.

De VCA is misschien wel het meest gebruikte type. Hij werkt op het peak level van het signaal, met mogelijkheid tot een snelle attack en release. Ze zijn meestal hard-knee, en daarmee soms wat "lomp".

Wanneer gebruik je een VCA compressor?

Als je korte, snelle pieken onder controle wilt houden. Een track met veel korte percussie-uitschieters bijvoorbeeld. Dit doet ie snel genoeg zonder te kleuren. Hij wordt ook vaak op group-tracks (bussen) gebruikt; je kunt makkelijk de snelle pieken verwijderen zonder dat je de compressie hoort. En ook hier geld dat bepaalde compressors gewoon een vette sound hebben, zoals de API 2500.


Wanneer gebruik je een VCA niet?

api-2500.jpg

Als je het gemiddelde volume van een track onder controle wilt houden. Hiervoor werkt hij te snel en "lomp": je gaat de compressie snel horen. Hiervoor gebruik je liever dus wat anders.